Kahvenin Sa─čl─▒k ├ťzerine Etkileri Nelerdir?

Modern hayatla beraber do─čal ya┼čam dengesini kaybeden biz insanlar─▒ kendine getiren, enerjimizi yenilememize yard─▒mc─▒ olan maddeler aras─▒nda kafein de var. Do─čal kafeinÔÇÖin farkl─▒ oranlar─▒ bir ├žok bitki de bulunsa da; kafein i├žeren tek g─▒da kahve olmasa da, kafein denince akla ilk olarak kahve gelir.

Kafeinin olumlu etkileri kadar olumsuz etkileri de var. ├ľrne─čin kafein uyuma ihtiyac─▒n─▒ geciktiren ve uyuma s├╝resini k─▒saltan bir uyar─▒c─▒d─▒r. Bu tabii ki ki┼čiye ba─čl─▒ olarak de─či┼čen bir durumdur ve s─▒k kahve t├╝ketmeyen ki┼čilerde daha net g├Âr├╝l├╝r.

HollandaÔÇÖda yap─▒lan ve 10 y─▒l s├╝reyle 670 erke─čin incelemeye al─▒nd─▒─č─▒ ├žal─▒┼čman─▒n sonucunda, kahve t├╝ketimi fazla olan erkeklerde bunaman─▒n daha ge├ž ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ g├Âr├╝lm├╝┼č.

Yeni do─čan 1900 bebe─čin yar─▒s─▒na kafein verilmi┼č ve yar─▒s─▒na da plasebo etkisi olan ├╝r├╝n verilmi┼č. Deneyin sonucunda kafein alan bebeklerde ├Âl├╝m oran─▒, i┼čitme kayb─▒, k├Ârl├╝k gibi sorunlar ├žok ciddi seviyede d├╝┼čm├╝┼č.

FransaÔÇÖda yap─▒lan bir ├žal─▒┼čman─▒n sonucunda da kafeinin etkisinin ya┼ča ba─čl─▒ olarak de─či┼čti─či; ya┼č artt─▒k├ža etkisinin daha belirgin oldu─ču kan─▒tlanm─▒┼č.

Parkinson hastal─▒─č─▒ son 20 -30 y─▒lda en ├╝st seviyelere ula┼čm─▒┼č durumda ve ┼ču an 4 milyonun ├╝zerindeki ki┼čiyi etkiledi─či biliniyor, ki bence bu rakam ├žok daha y├╝ksek. Parkinsonlular ├╝zerinde de kafeinin etkisi incelenmi┼č ve sonu├žlar olduk├ža olumlu. Japon k├Âkenli Amerikal─▒lar ├╝zerinde 30 y─▒l boyunca y├╝r├╝t├╝len ├žal─▒┼čmada g├╝nde 4 veya daha fazla fincan kahve i├žen ki┼čilerde Parkinson 5 kat daha az g├Âr├╝ld├╝─č├╝ saptanm─▒┼č.

─░sve├žÔÇÖin ba┼čkentinde yap─▒lan di─čer bir ├žal─▒┼čmada 14 y─▒l boyunca denekler izlenmi┼č ve yeterli miktarda kahve i├žen ki┼čilerde fel├ž olu┼čma d├╝zeyi azalm─▒┼č.

FinlandiyaÔÇÖda 26.556 ki┼či ├╝zerinde yap─▒lan deneyde g├╝nde 2 bardak veya daha fazla ├žay (kafein i├žerir) i├žen ki┼čilerde %21 oran─▒nda enfarkt├╝s azalm─▒┼č durumdaym─▒┼č.

Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar, kafeinin sinirsel geli┼čim ├╝zerine faydal─▒ oldu─čunu g├Âstermektedir. Ancak belli hastal─▒k grubunda direkt olarak kafeinin verilmesi mant─▒kl─▒ de─čildir. Ayr─▒ca ┼čunu da belirtmeliyim ki kafein zehirlenmesi gibi durumun ortaya ├ž─▒kmas─▒ i├žin ├žok ciddi miktarda kahve t├╝ketilmelidir ki zaten bir ki┼činin bir g├╝nde bu kadar ├žok kahve i├žmesi imkans─▒zd─▒r. Yani kafein toksisitesi teorikte var ama pratikte pek yoktur.

Kahvenin sindirimi ve ├Âzellikle de kafeinin kana ge├žmesi ile birlikte yava┼č yava┼č etkisini g├Âstermeye ba┼člar ve kahve (daha do─črusu kafein) giderek etkisini art─▒r─▒r.┬áDi┼člerimiz sindirim sisteminin ba┼č─▒nda yer al─▒r. Kahve t├╝ketiminin di┼čleri ├ž├╝r├╝meye kar┼č─▒ korudu─ču iddia edilmi┼čtir.┬áAmerikan Kimya Derne─čiÔÇÖnin yapt─▒─č─▒ kesin a├ž─▒klamaya g├Âre kahve t├╝keten kimselerin a─čz─▒ndaki ├ž├╝r├╝k di┼č say─▒s─▒ daha azm─▒┼č. Bunun sebebi de: Streptococcus mutans adl─▒ bakterinin di┼če yap─▒┼čmas─▒n─▒ ├Ânler ve di┼člerin ├ž├╝r├╝mesine engel olur. Ancak bu kafeinin etkisi deney ortam─▒nda g├Âsterilmi┼č olup insan ├╝zerindeki etkisi tam olarak tan─▒mlanm─▒┼č de─čildir.

Demir eksikli─či T├╝rk toplumunda s─▒k g├Âr├╝len bir s─▒k─▒nt─▒ olmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r; acaba kahve bu durumu nas─▒l etkiliyor? Tabii ki kahve de ayn─▒ ├žay gibi demirin emilimini engeller ve bu y├╝zden de demir eksikli─či ├žeken ki┼čilere kahve t├╝ketmemeleri konusunda uyar─▒lar verilir. G├╝nde 150-250 ml kahve i├žen ki┼čilerde ba─č─▒rsaklardan demirin emilimi %24-73 oran─▒nda azal─▒yor. Buna g├Âre, demir eksikli─či s├Âz konusuysa bir s├╝reli─čine kahve i├žmeye ara verirseniz bu sizin i├žin daha faydal─▒ olacakt─▒r.

Yemek yedi─čimiz zaman lokma mideye do─čru yola ├ž─▒kar ve midenin giri┼čine geldi─činde midenin giri┼činde bulunan sfinkter ad─▒ verilen dar ge├žit geni┼čler, besinler buradan ge├žmeye ba┼člar ve lokma mideye tamamen ge├žtikten sonra bu sfinkter tekrar eski konumuna gelir yani kapan─▒r.┬áAncak refl├╝ durumunda bu ge├žit kapanmaz ya da bir k─▒sm─▒ a├ž─▒k kal─▒r ve mide i├žeri─či tekrardan ters bir harekete ba┼člayarak yemek borusuna do─čru ge├žer ve bu da yemek borusunda ├žok ciddi tahri┼člere neden olur. Baz─▒ hastalarda buna ek olarak ├Âks├╝r├╝k ve yanma da e┼člik eder.

Bu hastal─▒k t├╝m toplumun yakla┼č─▒k %10ÔÇÖunu etkiliyor ve bu oran ├žok ciddi bir ┼čekilde y├╝kseliyor. Ayr─▒nt─▒l─▒ bakt─▒─č─▒m─▒zda kafeinsiz kahvenin de buna neden oldu─ču g├Âr├╝l├╝yor. Demek ki refl├╝y├╝ art─▒ran kafein de─čil. E─čer kahve i├žiyorsan─▒z ve refl├╝ ┼čikayetiniz varsa ayr─▒ca kahve t├╝ketti─činizde refl├╝ daha da art─▒yorsa bir s├╝reli─čine kahve t├╝ketmeyi kesin. Ancak ┼čunu da bilin ki bu durum asla refl├╝y├╝ ortadan kald─▒rmaz, sadece yak─▒nmay─▒ azalt─▒r.

Kahve i├žen ki┼čilerde g├Âr├╝len en tipik davran─▒┼č belki de ba─č─▒rsak hareketlerinin artmas─▒d─▒r. ─░lk ba┼čta bu etkinin safra kesesiyle ba─člant─▒l─▒ oldu─ču s├Âylendi ancak zamanla etkinin bundan kaynaklanmad─▒─č─▒ g├Âr├╝ld├╝. Kahvenin, ba─č─▒rsa─č─▒n kanserojenik maddelerle temas s├╝resini k─▒saltt─▒─č─▒ i├žin kolon kanserine yakalanma riskini azalt─▒c─▒ etkisi vard─▒r. Ayr─▒ca kahve ├žok g├╝├žl├╝ bir antioksidand─▒r ve bu da di─čer t├╝m antioksidanlar gibi kanser olu┼čumunu azalt─▒c─▒ etkisi var demektir.

Kahve ile sindirim sistemimiz, g├Ârd├╝─č├╝n├╝z gibi pek dost say─▒lmaz. Mide ve yemek borumuzun da kahve ile aras─▒ pek iyi de─čil ama ba─č─▒rsak ve karaci─čerlerimiz i├žin olduk├ža faydal─▒ bir ├╝r├╝n olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor kahve.

Diyabet ad─▒ verilen ┼čeker hastal─▒─č─▒ tehlikeli sonu├žlara neden olabilen bir hastal─▒kt─▒r. ─░ki tip diyabet bulunuyor ki bunlardan Tip 1 de ins├╝lin yetersizli─či g├Âr├╝l├╝yor ve sebebi de ins├╝linin az olmas─▒ veya olmamas─▒d─▒r. Tip 2 diyabette ise yeterli ins├╝lin bulunuyor ama v├╝cutta ins├╝lin direnci oldu─ču i├žin ins├╝lin v├╝cuda etki edemiyor ve bu tip diyabet daha ├žok ya┼č├ža b├╝y├╝k ki┼čilerde g├Âr├╝l├╝yor.

FinlandiyaÔÇÖda yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmaya g├Âre kahve tip 2 diyabeti engelleyebilmektedir ve bu durum kad─▒n-erkek ayr─▒ca ┼či┼čman olup olmamaya g├Âre de─či┼čmiyor. G├╝nde 5 veya daha fazla fincan kahve i├ženlerde bu ├žok belirgin g├Âr├╝lebiliyor. Ara┼čt─▒rmada kafeinsiz kahveler de ayn─▒ etkiyi g├Âstermi┼č ve diyabeti ├Ânlemeye yard─▒mc─▒ maddenin kafein olmad─▒─č─▒ anla┼č─▒lm─▒┼č.

Kahvenin g├╝├žl├╝ bir kan ┼čekerini azalt─▒c─▒ etkisi vard─▒r. Klorojenik asit ba─č─▒rsaklardan g─▒dayla al─▒nan ┼čekerin emilimini de azalt─▒yor ve bu da ├Ânemli bir unsur.┬áKahveyi ├žok fazla i├žen ki┼čilerde Tip 1 diyabete yakalanma oran─▒ art─▒yor.┬áHamilelikte de kafein bebe─če ge├žebiliyor. Ancak bebekte diyabet olu┼čtu─čunu g├Âsteren kesin bir bulgu yok. Yine de hamilelik d├Âneminde fazla kahve t├╝ketimi ├Ânerilmiyor.

2007 y─▒l─▒nda yap─▒lan ├žal─▒┼čmada 15.000 ki┼či ├╝zerindeki veriler incelendi ve g├╝nde 4 veya daha fazla fincan i├žen ki┼čilerde ├╝rik asit olu┼čum miktar─▒n─▒n az oldu─ču g├Âsterildi. ─░lgin├ž olan─▒, kafeinsiz kahvenin de ayn─▒ etkiyi g├Âstermesidir.

├çok sert bir doku olan kemiklerimizin en ├Âne ├ž─▒kan ├Âzelli─či ├žok zor yenilenebilir olmas─▒d─▒r. Kemi─če as─▒l sa─člaml─▒─č─▒ veren herkesin de bildi─či gibi kalsiyumdur.┬áKalsiyumun %99 gibi dev k─▒sm─▒ direkt kemiklerde bulunur. Kemiklerin sa─člaml─▒─č─▒ ile ili┼čkisi bulunan di─čer bir madde de D vitaminidir. D vitamini ├Âzellikle ra┼čitizm ve kemik erimesi olarak bilinen osteomalazide eksikli─či ├žok daha fazla hissediliyor.┬áKalsiyum ihtiyac─▒n─▒ giderebilmek i├žin; kalsiyumu bar─▒nd─▒ran besinlere t├╝ketmek┬áyetmiyor, bunlar─▒n emilebilmesi ve ba─č─▒rsaklardan kana ve oradan da kemik dokuya ta┼č─▒nmas─▒ gerekiyor.

Kafein, kalsiyum emilimini engelleyen┬ámaddeler aras─▒nda bulunuyor.┬áAncak yap─▒lan bilimsel ├žal─▒┼čmalarda erkeklerde kahve i├žilmesinin kemik yo─čunlu─čunda de─či┼čikli─če neden olmad─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir.┬áAncak g├╝nl├╝k kafein miktar─▒ 300 mgÔÇÖ─▒n ├╝zerinde olan kad─▒nlarda kalsiyum eksikli─či ├žok rahat bir ┼čekilde g├Âr├╝lebilmektedir.┬áKafein veya kahve al─▒nmas─▒n─▒n en ciddi sonucu olarak kal├ža k─▒r─▒klar─▒n─▒n kad─▒nlarda artmas─▒ olmu┼čtur.

Norve├žÔÇÖte yap─▒lan bir ├žal─▒┼čmada g├╝nde 9 veya daha fazla fincan kahve i├že kad─▒nlarda kal├ža k─▒r─▒klar─▒n─▒n ├žok ciddi seviyelerde artt─▒─č─▒n─▒n g├Âr├╝lmesidir. Ancak unutulmamas─▒ gereken nokta, kemik erimesine neden olan ├žok say─▒da etkenin oldu─ču ve bunlardan sadece birinin kahve t├╝ketiminin oldu─čudur.┬áBunu engelleyebilmek i├žin ki┼činin yeterli ve dengeli beslenmesi, g├╝nl├╝k D vitamini ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lamas─▒ ve┬áayr─▒ca kahve t├╝ketimini biraz k─▒s─▒tlamas─▒ gerekmektedir.┬áAyr─▒ca bilinmesi gereken bir nokta daha var: G├╝nl├╝k yeterli miktarda kalsiyum ve D vitamini alan ki┼čilerde kahvenin pek de olumsuz bir etkisi g├Âr├╝lm├╝yor.┬áSonu├ž olarak erkeklerin pek de korkusu olmamal─▒d─▒r diyebiliriz. Kahve t├╝ketiminin ancak menopoz sonras─▒ kad─▒nlarda ciddi seviyede kemik erimesine sebep oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir.

Kahvenin solunum sistemine etki etti─či 1913 y─▒l─▒ndan beri biliniyor. Ancak bu konuda yap─▒lan deneysel ├žal─▒┼čmalar olduk├ža az.┬áSolunum yolu hastal─▒klar─▒nda yayg─▒n bir ┼čekilde kullan─▒lan ila├žlar─▒n ├žo─čunda kafein veya karde┼či olan teofilin kullan─▒l─▒yor. Kafeinin solunum yollar─▒n─▒ gev┼četici etkisi oldu─ču biliniyor. Kafein, akci─čerdeki damarlar─▒ gev┼četiyor ve kan ak─▒m─▒n─▒ artt─▒r─▒yor; b├Âylece solunumu kolayla┼čt─▒r─▒yor.┬áAst─▒m i├žin bak─▒ld─▒─č─▒nda olduk├ža ba┼čar─▒l─▒ olunabilecek gibi g├Âr├╝n├╝yor kafein.┬áKafein solunum merkezini uyararak apne olu┼čumunu da engelleyebilir; bu y├╝zden (hamilelik d─▒┼č─▒nda) kahvenin i├žilmesi ├Âneriliyor. Hamilelik s├╝reci bitince kahve t├╝ketiminin gerekli oldu─ču s├Âyleniyor. E─čer solunum fonksiyonlar─▒ testi yapt─▒racaksan─▒z en az─▒ndan 4 saat ├Âncesinde kahve i├žmemeniz gerekir,┬áaksi halde ├ž─▒kan test sonucu do─črudan etkilenmi┼č olacakt─▒r.

Karaci─čer, v├╝cudumuza giren zararl─▒ ├╝r├╝nlerin temizlendi─či organ─▒m─▒zd─▒r. V├╝cudumuza ald─▒─č─▒m─▒z maddenin zehiri temizlendikten sonra bunu d─▒┼čar─▒ atan en ├Ânemli organ da b├Âbreklerimizdir. Sadece zararl─▒ olanlar de─čil baz─▒ iyon ve maddelerin de denge i├žinde olmas─▒n─▒ yine b├Âbreklerimiz sa─čl─▒yor. B├Âbreklerimiz anlayaca─č─▒n─▒z bir filtre g├Ârevi yap─▒yor ve bu filtreleme insan ya┼čam─▒n─▒n s├╝rd├╝r├╝lebilmesinde hayati bir ihtiya├ž.┬áNeredeyse t├╝m maddelerde oldu─ču gibi kahve de i├žildi─činde kendini idrarda g├Âsterme durumu vard─▒r ancak g├Âr├╝lme miktar─▒ daha ├žok kafein miktar─▒na ba─čl─▒d─▒r.┬áGenellikle g├╝nde 300 mg kadar kafein alt─▒nda etkisi g├Âr├╝lmez; ancak bu miktar 600 mg ve ├╝zerine ├ž─▒kt─▒─č─▒nda idrarda kafein g├Âr├╝lmeye ba┼član─▒r.

Norve├žÔÇÖte yap─▒lan ve bilimsel olarak kan─▒tlanan bir ├žal─▒┼čmaya g├Âre; Egzersiz esnas─▒nda kahve ya da kafein al─▒m─▒ idrar miktar─▒n─▒ art─▒r─▒yor.┬á─░drar ka├ž─▒rma durumu olanlar─▒n kahve t├╝ketmesi bu durumu daha da k├Ât├╝ye g├Ât├╝r├╝yor.┬áKafeinin idrar yollar─▒n─▒n ├Ân├╝ndeki sfinkteri gev┼četici etkisi var ve idrar─▒n bilin├žsiz bir ┼čekilde d─▒┼čar─▒ ├ž─▒kmas─▒na neden oluyor.