Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k Sistemi Nedir? Nas─▒l G├╝├žlendirilir?

V├╝cudumuzun i├žinde ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi ad─▒ verilen ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ve bir o kadar da ilgin├ž savunma mekanizmas─▒ vard─▒r. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi insano─člunu mikrop┬ádiye tan─▒mlanan, enfeksiyona yol a├žabilen virus, bakteri, mantar ve parazit gibi mikro organizmalar─▒n zarar verici etkilerine kar┼č─▒ korur.

─░nsan v├╝cudu ├ževresinde bulunan ├žok say─▒daki mikrobun sald─▒r─▒s─▒na u─črar ve bu organizmalar v├╝cudumuza girebilmek i├žin u─čra┼č verir. Sa─čl─▒kl─▒ bir v├╝cut; kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ hastal─▒k etkenleriyle ve yabanc─▒ maddelerle ├žo─čunlukla ├žakt─▒rmadan┬ába┼č eder. Mikroplarla ba┼č edemedi─čimiz durumlarda da ÔÇťhastaÔÇŁ oluruz.┬á

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin g├Ârevi de; ├Âncelikle bu organizmalar─▒n v├╝cuda girmelerini engellemek veya girer ise v├╝cuda girdikleri yerde yutmak, yay─▒lmalar─▒n─▒ engellemek ya da geciktirmektir. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bu g├Ârevlerini, ya┼čam s├╝resi boyunca s├╝rd├╝r├╝r ancak baz─▒ ko┼čullarda ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi zay─▒flar.

V├╝cudumuzun Diren├ž Mekanizmalar─▒

─░nsano─člu milyonlarca hastal─▒k yapabilen mikroorganizmalarla dolu bir ├ževrede ya┼čam─▒n─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Bu organizmalara kar┼č─▒ ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi 2 farkl─▒ a┼čamada organizmay─▒ savunur.

Do─čal Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k :┬áAnne s├╝t├╝nden ge├žen baz─▒ maaddelerle ve ge├žirdi─čimiz hastal─▒klarla kazan─▒lan, d─▒┼č etkenlerden bizi koruyan halihaz─▒rda var olan savunma sistemidir.

V├╝cuda a─č─▒z, burun ve deriden giren mikrop, bakteri ve vir├╝sler ilk olarak do─čal ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi ile kar┼č─▒lan─▒r. E─čer durdurulabiliyorsa bu sistem taraf─▒ndan durdurulur.

Mikrop hastal─▒k yapabilmek i├žin ├Ânce organizmada yerle┼čmesi ve yerle┼čtikten sonra ├že┼čitli engelleri a┼čmas─▒ gereklidir. Bu engellerin ba┼č─▒nda giri┼č kap─▒s─▒ engelleri olarak da niteledi─čimiz deri ve mukozadaki engeller gelir. Derimiz, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin en ├Ânemli k─▒sm─▒n─▒ olu┼čturur.

Derinin d─▒┼č─▒nda burnumuz, g├Âzlerimiz ve a─čz─▒m─▒z mikroplar i├žin belirgin birer giri┼č kap─▒s─▒d─▒r. G├Âzya┼č─▒ ve mukusun i├žerdi─či enzimler bir├žok bakterinin h├╝cre duvar─▒n─▒ par├žalay─▒c─▒ niteliktedir. T├╝k├╝r├╝k ayn─▒ zamanda antibakteriyel ├Âzelliktedir.

Kazan─▒lm─▒┼č Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k :┬áE─čer ki v├╝cuda giren mikrop, bakteri ve vir├╝sler do─čal ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi ile durdurulam─▒yorsa kazan─▒lm─▒┼č ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi devreye girer. Kazan─▒lm─▒┼č ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bizim d─▒┼čar─▒dan ald─▒─č─▒m─▒z maddelerle (a┼č─▒, serum ve baz─▒ besin destekleri) sa─član─▒r.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k Sisteminin Yap─▒s─▒

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde yer alan organ, yap─▒ ve h├╝creler ayr─▒nt─▒l─▒ bir etkile┼čim i├žindedir. Bu sistemin temel bile┼čenleri olan timus bezi, kemik ili─či, dalak, lenf sistemi akyuvarlar (monosit-makrofaj sistemi) hormonlar ve baz─▒ proteinler hepsi birlikte birbirlerini tamamlay─▒c─▒ bir i┼č b├Âl├╝m├╝ i├žinde ├žal─▒┼č─▒rlar.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin temel ├Â─čeleri;

Akyuvarlar (l├Âkosit) ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimizin en ├Ânemli sava┼čc─▒lar─▒ ve imm├╝nolojik savunman─▒n temel fakt├Ârleridir. Akyuvarlar d─▒┼č etkenleri ilk kar┼č─▒layan h├╝crelerdir. E─čer bu sistem ge├žilirse hastal─▒k dedi─čimiz durum ortaya ├ž─▒kar. L├Âkositler damar i├žinde dolan─▒rken, tehlike sinyallerini ald─▒klar─▒ b├Âlgelerde damardan ayr─▒l─▒p bakteri ve ├Âl├╝ doku gibi yabanc─▒ cisimlerin etraf─▒n─▒ sarabilirler. L├Âkositler plazma kaynakl─▒ kan proteinleri birlikte organizman─▒n b├╝t├╝nl├╝─č├╝n├╝ sa─člamakta askeri g├╝├ž gibi g├Ârev yaparlar. L├Âkositlerinde kendi aras─▒nda Gran├╝lositler, Lenfositler, Monosit ve Makrofajlar gibi vir├╝s ve bakterilerin yok edilmesinde ├žal─▒┼čan ├že┼čitleri vard─▒r.

Lenf D├╝─č├╝mleri :┬áV├╝cudun bir ├žok b├Âlgesinde gruplar halinde bulunur. Boyun, koltuk alt─▒, kas─▒klarda oldu─ču gibi y├╝zeyde bulunan lenf d├╝─č├╝mleri kolayl─▒kla farkedilebilir. Ancak g├Â─č├╝s ve kar─▒n bo┼člu─čunda da ├žok say─▒da lenf d├╝─č├╝m├╝ mevcuttur. Bunlar─▒n ba┼čl─▒ca g├Ârevi v├╝cuda giren yabanc─▒ maddelere kar┼č─▒ bir s├╝zge├ž olu┼čturarak, mikroplar─▒n v├╝cuda yay─▒l─▒mlar─▒n─▒ engellemek ya da geciktirmektir. D├╝─č├╝mler i├žinde ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine ait say─▒s─▒z h├╝cre bulunmakta, bu h├╝creler insana zarar verebilecek maddelerin ge├ži┼čine engel olmaya ├žal─▒┼čmaktad─▒rlar. Bu m├╝cadele s─▒ras─▒nda lenf bezeleri ┼či┼čerek elle ya da g├Âzle farkedilebilecek boyutlara ula┼čabilmektedir. Bademciklerimiz de birer lenf d├╝─č├╝m├╝d├╝r. Bakteriler ya da vir├╝slerle yo─čun bir bi├žimde sava┼čt─▒─č─▒nda, bademciklerimiz ┼či┼čer ve iltihaplan─▒r.

Dalak :┬áSol b├Â─čr├╝m├╝z├╝n arka b├Âl├╝m├╝nde yer al─▒r. K─▒rm─▒z─▒ kan h├╝creleri ve immun sistemin beyaz kan h├╝creleri i├žin depo olarak g├Ârev yapar, ayn─▒ zamanda kandaki yabanc─▒ maddelerin b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ s├╝zer.

Timus :┬áG├Â─č├╝s bo┼člu─ču i├žinde yer alan iki par├žadan olu┼čan bir organd─▒r. Lenfosit, T lenfosit veya sadece ÔÇťT h├╝creleriÔÇŁ timusÔÇÖta b├╝y├╝r, e─čitilir ve olgunla┼č─▒r ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde ├╝stlendikleri g├Ârevleri yerine getirmek ├╝zere yeniden kana kar─▒┼č─▒rlar. K├╝├ž├╝k ├žocuklarda akci─čer filmlerinde rahatl─▒kla farkedilecek kadar b├╝y├╝k olan bu organ 20 ya┼č─▒ndan sonra giderek k├╝├ž├╝l├╝r.

Kemik ─░li─či :┬áKemiklerin ortas─▒nda bulunan ya─čl─▒ ve g├Âzeli bir dokudur. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde ├žok ├Ânemli i┼člevleri olan akyuvarlar da dahil olmak ├╝zere b├╝t├╝n kan h├╝crelerinin yap─▒m yeridir.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k Sistemi Neden G├╝├žs├╝z Kal─▒r?

Ki┼činin tehdit ve bask─▒ unsurlar─▒ kar┼č─▒s─▒nda duydu─ču endi┼če ve gerginlik olarak tan─▒mlanabilen stres fiziksel ve duygusal olarak iki ana ba┼čl─▒kta toplanabilir. UV ─▒┼č─▒nlar─▒, k├Ât├╝ beslenme, alkol, uykusuzluk fiziksel strese neden olan etkenlerdir.

Stres belirli bir d├╝zeyi a┼čt─▒─č─▒ zaman v├╝cutta belli ba┼čl─▒ baz─▒ hormonal sistemleri bunun yan─▒nda da ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini zay─▒flat─▒r.┬áUzun s├╝reli kronik stres ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini zay─▒flatarak sa─čl─▒─č─▒m─▒z tehdit eden durumlara neden olur. Bu durumlar;

  • V├╝cudun infeksiyonlara kar┼č─▒ direncini azalt─▒r.
  • ├ťst solunum yolu infeksiyonlar─▒na yakalanma riskini 3-5 misli art─▒r─▒r.
  • Kanser ve ├╝lserin g├Âr├╝lme s─▒kl─▒─č─▒nda art─▒┼ča neden olur.
  • Ba┼č, omuz ve s─▒rt a─čr─▒lar─▒na neden olabilir.
  • Kalp krizi riskini art─▒r─▒r.
  • Kronik yorgunluk sendromuna neden olabilir.
  • Metabolizmay─▒ bozarak ya┼članma s├╝recini h─▒zland─▒rabilir.

Strese neden olan baz─▒ etkenleri a├ž─▒klamaya ├žal─▒┼čal─▒m:

Oksijen kullanan her canl─▒, serbest radikaller olarak bilinen ┼čeyleri ├╝retir. Serbest radikaller, h├╝creler oksijen t├╝ketirken olu┼čurlar. yani serbest radikaller de─či┼čen oksijen molek├╝lleridir.

Serbest radikaller ya┼čam i├žin gereklidir. Elektron taransferi enerji ├╝retimi ve pek ├žok di─čer metabolik i┼člevde temel olu┼čturur. Bu serbest radikaller kontrols├╝z b─▒rak─▒l─▒rlarsa, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimize zarar verme ve kronik hastal─▒klar geli┼čme riski ortaya ├ž─▒kabilir. Serbest radikaller, ya┼čad─▒─č─▒m─▒z her dakika olu┼čur ve b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de v├╝cudun kendi anti-oksidan ordusunun kontrol├╝nde tutulmaktad─▒r.

UV Radyasyonu : Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi, UV ─▒┼č─▒nlar─▒ gibi ├ževresel fakt├Ârlerden kaynaklanan de─či┼čimlerden zarar g├Âr├╝r. Bilim adamlar─▒, g├╝ne┼č yan─▒klar─▒n─▒n insanlarda g├╝ne┼če maruz kald─▒ktan sonra 24 saat ve daha fazla s├╝re i├žerisinde kandaki beyaz kan h├╝crelerinin hastal─▒kla sava┼č─▒m fonksiyonunda bir azalma g├Âr├╝ld├╝─č├╝n├╝ belirtmi┼člerdir. UV radyasyonuna s├╝rekli maruz kalma v├╝cudun ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini etkileyen zararlara neden olabilir.

Y├╝ksek gerilim hatlar─▒n─▒n yayd─▒─č─▒ radyasyon da insan sa─čl─▒─č─▒n─▒ olumsuz y├Ânde etkiliyebilmektedir. Bu etkile┼čim, insan─▒n ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bozup, hastal─▒klar─▒n ba┼člamas─▒na yol a├žabilmektedir. Y├╝ksek gerilim alt─▒nda yerle┼čik insanlar, ba┼čta kanser olmak ├╝zere bir├žok hastal─▒─č─▒n kap─▒s─▒n─▒ aralayan radyasyondan korunmak i├žin buralardan uzakla┼čt─▒r─▒lmal─▒, daha g├╝venli ba┼čka b├Âlgelere ta┼č─▒nmal─▒d─▒r.

K├Ât├╝ Beslenme : Beslenme v├╝cudun direncine ve mikroplara etki edebilmektedir. Fazla yorgunluk, travmalar, yan─▒klar vb v├╝cutta protein y─▒k─▒m─▒na ve b├Âylece direncin azalmas─▒na neden olur. Protein ve enerji bak─▒m─▒ndan yetersiz ve k├Ât├╝ beslenme durumlar─▒nda ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde g├Ârevli yap─▒lar─▒n v├╝cudumuzu savunma g├╝c├╝ zay─▒flar.

Beslenme yetersizli─či ├Âzellikle ├žocuklukta hastal─▒klara yakalanma ve ├Âl├╝mde b├╝y├╝k rol oynamaktad─▒r. Eksik beslenme enfeksiyonlara ve bunlar─▒n komplikasyonlar─▒na zemin haz─▒rlamaktad─▒r. Olu┼čan enfeksiyon da beslenmeyi bozar ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒─č─▒ azaltabilir.

Uykusuzluk : Uyku s─▒ras─▒nda v├╝cudumuz ve beynimiz dinlenirken ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi dinlenmez. Aksine i┼čgalci organizmalara kar┼č─▒ haz─▒rl─▒k yapar. E─čer iyi dinlenilmezse ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi bozulabilir.

Yukar─▒da sayd─▒─č─▒m─▒z etkenlerin d─▒┼č─▒nda baz─▒ ila├ž tedavileri, yorgunluk, a┼č─▒r─▒ spor yapma, mevsimsel ve hormonal de─či┼čikliklerde immun sistemimizi zay─▒flatan fakt├Ârlerdendir.

G├╝├žl├╝ bir ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine sahip olmak bize ┼ču avantajlar─▒ sa─člar :

  • Enfeksiyonlar─▒n ┼čiddetini azaltacakt─▒r. B├Âylelikle ├Âzellikle savunma h├╝creleri hen├╝z tam geli┼čmeyen bebeklerin, mikrop ta┼č─▒yan di─čer ├žocuklarla temas─▒n fazla oldu─ču okul ├ža─č─▒ndaki ├žocuklar─▒n ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k azalmaya ba┼člad─▒─č─▒ i├žin ya┼čl─▒lar─▒n enfeksiyon hastal─▒klar─▒na yakalanma riskini azaltacakt─▒r.
  • So─čuk alg─▒nl─▒─č─▒, nezle ve di─čer enfeksiyonlara yakalanma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltacakt─▒r.
  • Kanser h├╝crelerinin yok edilmesini en y├╝ksek seviyeye ├ž─▒karacakt─▒r.
  • Canl─▒l─▒─č─▒ azaltan toksik kimyasallar─▒n birikmesini ├Ânleyerek enerji d├╝zeylerini art─▒racakt─▒r.
  • V├╝cudu ├ževredeki radyasyon ve kirlerden koruyacakt─▒r.
  • Ya┼članma s├╝recini yava┼člatacakt─▒r.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k Sistemi Nas─▒l G├╝├žlendirilir?

Sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam, zinde bir beden i├žin ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminizi desteklemelisiniz. Ganoderma Lucidum ├╝r├╝nleri bu g├Ârevde en iyi yard─▒mc─▒n─▒z olacakt─▒r. (Sa─čl─▒kl─▒ t├╝ketiminize alternatif DXN ├╝r├╝nleri i├žin t─▒klay─▒n)

V├╝cudumuz farkl─▒ enfeksiyon ve toksik ajanlarla sava┼čmak i├žin ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine sahiptir. Sa─čl─▒kl─▒ bir ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemi kendimizi iyi hissetmemizi, iyi g├Âr├╝nmemizi ve enerjimizi daha iyi kullanmam─▒z─▒ sa─člar. Bizi enfeksiyonlardan, kanserden ve ├ževresel zararlardan korur, yan─▒k ya da ameliyat sonras─▒ iyile┼čmeyi ├žabukla┼čt─▒r─▒r.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimizi zay─▒flatan fakt├Ârlerden ka├ž─▒nmaya ├žal─▒┼čmak ├Ârne─čin bizi strese sokan fakt├Ârlerden olabildi─čince uzakta kalmak, hayata ve olaylara pozitif bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒yla yakla┼čmak, alkol ve sigara t├╝ketiminden uzak kalmak, dengeli ve d├╝zenli beslenmek, d├╝zenli spor yapmak ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimize verebilece─čimiz destekler aras─▒ndad─▒r. Ama zaman zaman bu destekler de yetersiz kal─▒r ve d─▒┼čardan ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimizi g├╝├žlendirici yard─▒mlar (g─▒da takviyeleri) da almak durumunda kalabiliriz.

Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin dengelenmesinde sa─čl─▒kl─▒, yeterli ve dengeli beslenme ├Ânemli bir yer tutar. Yiyecekler yendikten sonra v├╝cuda enerji vermek i├žin oksijenle yanarlar, yanma s─▒ras─▒nda zararl─▒ maddeler olan serbest radikaller olu┼čur. ├ço─čalan serbest radikaller, v├╝cudun t├╝m h├╝cre ve organlar─▒na zarar vermeye ba┼člarlar. Serbest radikallerden tamamen uzak kalabilmek olanaks─▒zd─▒r. B├Âcek ├Âld├╝r├╝c├╝ler, end├╝stride kullan─▒lan kimyasal maddeler, i┼členmi┼č g─▒dalar, sigara duman─▒, g├╝ne┼čin zararl─▒ U.V ─▒┼č─▒nlar─▒ veya alkol├╝n v├╝cuda girmesi, stres v├╝cudumuzda serbest radikallerin a├ž─▒─ča ├ž─▒kmas─▒na neden olur.

Bunun d─▒┼č─▒nda ├ževredeki hava kirlili─či, ultraviyole ─▒┼č─▒nlar─▒, radyasyon, egzos gazlar─▒, sigar─▒ duman─▒ v.b. gibi bir ├žok fakt├Âr h├╝crelerimizi etkileyerek serbest radikalleri ├žo─čalt─▒r. V├╝cutta serbest radikallerin ├žo─čalmas─▒ kalp hastal─▒─č─▒, kanser, katarakt ve ya┼članma gibi sa─čl─▒k sorunlar─▒n─▒ daha ├žabuk ortaya ├ž─▒kar─▒r. Bu zararl─▒ etkilerden kurtulmak i├žin v├╝cudumuz serbest radikallere kar┼č─▒ savunma mekanizmas─▒ geli┼čtirir. V├╝cutta ├╝retilen baz─▒ enzimler, serbest radikallerden kurtulmam─▒z─▒ sa─člar, yanmay─▒ (oksitlenmeyi) ├Ânleyen anti-oksidan maddeler enzim miktar─▒n─▒ art─▒r─▒r ve b├Âylece savunma mekanizmas─▒ g├╝├žlenir.

Anti-oksidanlar─▒n en ├Ânemlileri C ve E vitamini, beta-karoten, selenyum, baz─▒ protein bile┼čikleri, isoflavonlard─▒r. Bu anti-oksidanlar─▒ i├žeren besinleri g├╝nl├╝k beslenmemiz i├žerisinde bol miktarda t├╝ketmeliyiz.

Anti-oksidanlar d─▒┼č─▒nda baz─▒ besin maddelerini g├╝nl├╝k beslenmemize eklememiz ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini g├╝├žlendirici etki yapacakt─▒r. Omega 3 ya─č asitleri ad─▒ verilen ve bal─▒kta bolca bulunan ya─č asitleri ve proteinli g─▒dalardan ald─▒─č─▒m─▒z arginin amino asidi, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimiz i├žin ├Ânemli besin kaynaklar─▒d─▒r. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimizi g├╝├žlendirecek g─▒dalar aras─▒nda beta-glukan, selenyum, organik germanyum, triterpenoidler gibi do─čal maddeler de yer al─▒r. Ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemimiz i├žin ├Ânemli olan bu g─▒dalar k─▒rm─▒z─▒ reishi mantar─▒ (ganoderma lucidum)┬ái├žerisinde bulunmaktad─▒r.

Her eri┼čkin sa─člam ve i┼čler halde bir ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine sahiptir. Ancak s─▒k hastalanma, ├ževre ko┼čullar─▒n─▒n uygun olmamas─▒, stres, a┼č─▒r─▒ yorgunluk, uykusuzluk, k├Ât├╝ ve yetersiz beslenme, sigara ve alkol kullan─▒m─▒, a┼č─▒r─▒ egzersiz gibi etkenler ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin zay─▒flamas─▒na neden olur. Bronzla┼čm─▒┼č bir deride U.V ─▒┼č─▒nlar─▒; Langerhans h├╝crelerinin yok olmas─▒na dolay─▒s─▒yla ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminin bask─▒lanmas─▒na sebep olur. Dolay─▒s─▒yla deri kanseri ve enfeksiyon s─▒kl─▒─č─▒nda bir art─▒┼č g├Âzlemlenir.

G├╝├žl├╝ bir ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemine sahip olman─▒n en iyi yolu sa─čl─▒kl─▒ bir ya┼čam tarz─▒d─▒r. Besin ├Â─čelerinin organizmaya yeterli ve dengeli miktarda sunulmas─▒, kilo kontrol├╝ i├žin d├╝zenli ve a─č─▒r olmayan ki┼čiye ├Âzel bir egzersiz program─▒, normal ├žay ve kahve yerine ganoderma i├žeren kahve ve di─čer ├╝r├╝nlerin t├╝ketimi,┬ása─čl─▒kl─▒ ruh hali i├žinse d├╝zenlenmi┼č sosyal ya┼čam ve kontrol edilebilen stres her birey i├žin sa─čl─▒─ča giden yoldur.